تبریز پایگاه دُرّ دری/محمود فتوحی

دوشنبه, 02 بهمن 1396 ساعت 10:24 نوشته شده توسط  اندازه قلم کاهش اندازه قلم کاهش اندازه قلم افزایش اندازه قلم افزایش اندازه قلم

 

 

شهر ارجمند تبریز از سدۀ پنجم تا امروز پایگاه کانونی و خلّاق زبان پارسیِ دری بوده است. نامهای بزرگی در این شهر از رهگذر زبان فارسی دری جاودانه ‏مانده از قطران تبریزی و اسدی طوسی تا همام تبریزی، خاقانی،  شمس تبریزی، صائب تبریزی، لسانی شیرازی، سید محمدحسین شهریار، ، ‏صمد بهرنگی و نامهای بزرگی که در میان 350 سخنور درکتاب سخنوران آذربایجان آمده است.

 از قدیمترین شاعران تبریز، قطران تبریزی (درگذشته  ‏‏٤۶۵هجری) را باید نام برد که به پارسیِ دری می‌سروده و افزون بر یادی که ناصر خسرو از وی در سفرنامه‌اش کرده است خود قطران به شعر دری خویش ‏اشارت دارد:‏

 

 

 

گر مرا بر شعرگویان جهان رشک آمدی

 

من درِ شعر دری بر شاعران نگشادمی

 

(قطران، تصحیح نخجوانی ص 429)‏.

 

 

 

بلبل به سان مطرب بیدل فراز گل

 

گه پارسی نوازد و گاهی زند دری

 

(همان، 376)‏

Image result for ‫مقبره الشعرای تبریز‬‎

 

کاربرد دو صفت پارسی و دری با این شکل در کنار هم در متون نظمِ فارسی کمتر دیده می‌شود. ما هیچ نشانی از تفاوت و تفکیک دو زبان به نام پارسی و ‏دری در نظم پارسی نداریم. می‌دانیم که به روایت ناصرخسرو، قطران پارسی نیکو نمی‌دانسته است و نمی‌توان پذیرفت که او به تفاوت میان این دو گونه آشنا ‏بوده است. تنها می‌توان سخن قطران را چنین تفسیر کرد که دری گونۀ ادبی و فاخر و درباری زبان پارسی است. در این تعبیر پارسی اعم از دری است یعنی ‏پارسیِ دری.‏

 

اسدی توسی هم در تبریز زیسته و فرهنگ فرس را در این شهر نوشته است. در بخش پارسی دری در نثر به تفصیل از او و کارش در زبان پارسی دری سخن ‏خواهیم گفت. تبریز سدۀ هشتم زیستگاه شاعر بزرگ دیگری به نام کمال خُجَندی ( ف 803 ق) است که از خُجَند در کرانۀ رود سیحون تاجیکستان ‏امروزی روانۀ تبریز شد و تا پایان عمر در آن شهر زیست. او شعرش را دُرّ دری نامیده است. کمال خُجَندی سخنش را از غرب ایران به فراسوی ماوراء النهر ‏و خوارزم و سمرقند در شرق روانه می‌کند و خوانندگانش را در شرق ایران می‌جوید. شعرهای غریب وی به پارسی دری در شهرهای مختلف ایران ‏فرهنگی از خوارزم و خجند تا پارس و تبریز و عراق روان است. کمال که با شعرِ پارسیِ دری، خوارزم را گرفته بر خلاف حافظ میل فتح عراق و هوس ‏تبریز ندارد:‏

 

از بسکه دوش بر در تو دیده دُر فشاند

 

بستیم حلقه گرد درت از دُرِ دَری

 

(کمال خجندی، 356)‏

 

من که خوارزم گرفتم به سخنهای غریب ‏

 

‏ نبود میل عراق و هوس تبریزم

 

(کمال خجندی، 283)‏

 

 

 

از مقالۀ پارسیّ دری: دَری و پارسی هرگز! پارسی دری آری (1)/ محمود فتوحی رودمعجنی 

 

مجلۀ بخارا،  شماره 122( بهمن و اسفند1396)??

 

نویسنده مهمان

پست الکترونیکی این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید

نظر دادن

از پر شدن تمامی موارد الزامی ستاره‌دار (*) اطمینان حاصل کنید. کد HTML مجاز نیست.

تحلیل راهبردی

سند هفته

طراحی وب سایت وب و تو

تازه ترین اخبار جمهوری باکو

cache/resized/025ded0b1262f74a1b9ab782f8bc61ad.jpg
میرزا حسنعلی اغلو تحلیلگر باکویی در یادداشتی از رویکرد ضدایرانی حزب مساوات به ویژه در میتینگ اخیر این حزب که به بهانه تنش در ناگورنو- قراباغ برگزار شده بود،
cache/resized/0d775c3718c0a3ff1d85a5c8578870b2.jpg
تعدادی از شهرداران فرانسه طی سفر به ارمنستان از جمهوری قراباغ کوهستانی دیدار کردند. به گزارش آذریها، وزارت امور خارجه باکو این اقدام را محکوم کرده است. سخنگوی
cache/resized/23671a312894d1fb65750549c04d7384.jpg
اقبال به خانواده به ثبت نام کودکان خود در مدارسی که بنیان آموزشی آنها به زبان روسی است در جمهوری باکو رو به افزایش است. به گزارش وب سایت خبری- تحلیلی آذریها
cache/resized/f316c6150309fd995e77cfc7c3f250b4.jpg
خبرگزاری آذرتاج خبر داد شرکت های تسلیحاتی ترکیه، روسیه ، رژیم صهیونیستی و بلاروس، گسترده ترین حضور را در نمایشگاه تسلیحاتی باکو ، ADEX-2018 دارند. آذرتاج
cache/resized/67694311a47c9edefcb34abe306ca672.jpg
خبرگزاري "اسپوتنيک" از افزايش تقاضاي تحصيل در مدارس روس زبان در جمهوري آذربايجان خبر داد و نوشت افزايش تقاضا موجب کمبود فضاي آموزشي و معلم در مدارس روس زبان در
cache/resized/c3cc69bb7871bd2d0b3954be05d8f75a.jpg
پايگاه اينترنتي « ويرتوالاذ» جمهوري آذربايجان مصاحبه منتشرنشده اي از حيدر علي اف، رييس جمهوري پيشين اين کشور را که 27 سال پيش انجام شده است، منتشر کرد که
cache/resized/22ae40b23afa48d7840bf5e67c1d9655.jpg
سخنگوی وزارت امور خارجه ارمنستان تاکید کرد بدون حضور نماینده قراباغ کوهستانی در مذاکرات صلح قره باغ میان جمهوری باکو و ارمنستان، رسیدن به صلح امکان پذیر نخواهد
cache/resized/8ba344815638ac8d5d432548c9c94d8a.jpg
    يكي از فعالان باند تجزيه طلب ضدايراني « داك » ( به اصطلاح كنگره آذربايجاني‌هاي دنيا )  و « دامب » ( به اصطلاح اتحاديه ملي آذربايجاني هاي دنيا ) در باكو
cache/resized/df901b2a15838ff071856cb1175397c1.jpg
انتخابات ریاست جمهوری باکو از ساعت 8:00 امروز یازدهم آوریل آغاز شد. به گزارش آذریها، در این انتخابات چند نامزد مستقل و حزبی و همچنین شخص الهام علی اف شرکت کرده
cache/resized/e7a1b679098188f26a82fb8122b9363d.jpg
پایگاه اینترنتی «ریپورت» از اعلام آمادگی  بغداد برای کمک به باکو در بازگرداندن زنان و فرزندان داعشی های جمهوری باکو به این کشور خبر داد. به گزارش پایگاه
cache/resized/a7167f356cc0fdf1febab1878fb7f2b9.jpg
علی حسن اف مشاور ارشد الهام علی اف از اعتراض فعالان سیاسی کشورش نسبت به انتخاب نام "جمهوری آذربایجان" برای منطقه آران و شروان انتقاد کرد.به گزارش آذریها در
cache/resized/0093b9e6ce138cb0d2867847fc9cd24e.jpg
«باکو ساهاکیان» رئیس جمهور قراباغ کوهستانی طی سفر رسمی به ایالات متحده در کنگره این کشور حضور پیدا کرد. به گزارش وب سایت خبری- تحلیلی آذریها، «باکو ساهاکیان»،