گزارش ریاحی خویی از پایان کار سیمتقو | افسران توپخانه ارتش تُرکیه در سپاه سیمتقو چه می‌کردند؟

چهارشنبه, 14 اسفند 1398 ساعت 08:52 نوشته شده توسط  اندازه قلم کاهش اندازه قلم کاهش اندازه قلم افزایش اندازه قلم افزایش اندازه قلم

سمیتقو یکی از شورشیان جنایت کار زمانه بود که با کمک های آشکار و پنهان عثمانی،آشوب های زیادی در شمالغرب کشور به ویژه ارومیه، شاپور،اشنویه انجام داد. سمیتقو و گروه جنایتکار وی آری از هر گونه مروت و جوانمردی بودند و به پیر و جوان، مردم و زن، سنی و ش یعه، کُرد، آذری و هیچ انسانی رحم نمی کردند. البته اگر حمایت های ترکیه نبود قوای نظامی بسیار زودتر فتنه وی را خاموش می‌کردند. اما سمیتقو هرگاه شکست می خورد با اموال غارتی به «ترکیه» فرار می‌کرد و ترکیه نیز به دلیل سیاست هایی که از عثمانی در قبال ایران داشت همواره به وی پناه میداد و گاه حمایت نظامی نیز می کرد.

سیمتقو در زمان رضاشاه سرکوب شد. مهم ترین پروژه ده سال نخست حکومت رضاشاه سیاست‌هلی امنیتی برای فرو نشاندن یاغیان و شورشیانی بود که از اواخر دوره قاجار امنیت کشور را تهدید می‌کردند. در نهایت این ارتش بود که با از جان پذشتگی توانست سیمتقو را پس از مدت ها آشوب شکست دهد و به سزای اعمالش برساند.

اما ترکیه تا روزهای آخر حامی سمیتقو بود. این حمایت تا آنجا پیش رفت که حتی واحدهای توپخانه ارتش تُرکیه مستقیما وارد اردوی سیمتقو شده بودند و ارتش ایران به فرماندهی سرتیپ جهانبانی در حقیقت علاوه بر نیروهای سیمتقو با ارتش ترکیه  نیز می جنگید. در این سال مهم ترین افسران ارتش مانند، نعمت الله جهانبانی،فضل الله زاهدی، سرهنگ پورزند،سرلشکر مقدم و... را به این جنگ فرستاده شدند تا آسایش و امنیت شمالغرب تامین شود. نقش ارتش در این‌جا بسیار پر اهمیت بود. در حقیقت ارتش طی کمتر از سی سال، شرارت دو فتنه و دو گروه یاغی و آدمکش را از آذربایجان کم کرد. نخست فتنه اسماعیل سمیتقو و دوم غائله پیشه وری که او نیز با همدستی بلشویک ها علاوه بر فتنه سیاسی و امنیتی، بسیاری از سپرده های مردم در بانک،اموال و احشام، قالیچه ها نفیس و... را هنگام فرار از ایران با خود به شوروی برد.

 در  اینجا خلاصه ای از داستان پایان کار سمیتقو را به نقل از استاد ریاحی خویی مرور می کنیم:

***

پس از تحولات سیاسی در تهران در سال 14 آذر 1300 با ادغام نیروهای مختلف قزاق و ژاندارم، ارتش واحدی تشکیل گردید که برقراری نظم و امنیت در کشور برنامه اساسی آن بود. در 1301 سرتیپ امان الله جهانبانی* (پدر سپهبد نادر جهانبانی) به جای سرتیپ شیبانی، فرماندهی نیروهای شمالغرب کشور را بر عهده گرفت و مامور قع و قمع شورشیان و برقراری نظم در آذربایجان غربی گردید. جهانبانی با یک نیروی مجهز پانزده هزار نفری که مرکب از هشت هزار پیاده و هزار سواره نظام و شش هزار داوطلب غیرنظامی بود ماموریت خود را با سرعت و قاطعیت اجراء کرد.

نیروهای دولتی در چند ستون پیشروی به چهریق ( شهری در آذربایجان غربی) را آغاز کردند. نیروهای اعزامی تهران به فرماندهی سرتیپ بصیر دیوان ( فضل الله زاهدی) از ارتفاعات قزل و مشو واحدی لشکر شمالغرب از به فرماندهی سرتیپ حسن مقدم از ارتفاعات شکریازی، پادگان کاظم داشی به فرماندهی سرهنگ پورزند و ستون سواره نظام به فرماندهی سرهنگ نخجوانی از کناره دریاچه، پادگان خوی به فرماندهی سرهنگ پولادین.

روز 4 مرداد 1301 نیروهای دولت از چند سو با هماهنگی کامل حمله را آغاز کردند. شورشیان سیمتقو که توپخانه سنگینی با چند افسر تُرک و گروهی توپچی عثمانی در اختیار داشتند با از جان گذشتگی جنگیدند و بعد از 24 ساعت درگیری مداوم شکست خوردند. دو روز بعد سلماس آزاد شد و نیروها بیدرنگ راه چهریق را در پیش گرفتند.

روز 20 مرداد 1301 چهریق آزاد شد. سمیتقو به همراه چند تن از نزدیکان خود با نفایس و طلاهایی که طی سالها به زور و شکنجه از مردم ارومیه و سلماس غارت کرده بود به خاک ترکیه گریخت. فرمانده نیروها (جهانبانی) به مرزداران تُرک هشدار کرد که فراریان را دستگیر و تحویل ایران نمایند. در نهایت راهزنان تُرک که می دانستند قاطرهای سیمتقو بار طلا و جواهر دارد به کاروان او دستبرد زدند. زنش جواهر خانم و برادرش محمدآقا و یکی از پسرانش کشته شدند و خود از معرکه جان سالم به در برد. خبر پیروزی نیروی دولتی و پایان غائله چندین ساله موجب جشن و شادمانی در سراسر ایران شد. در شهرهای آذربایجان چندین روز چراغانی کردند.

جهانبانی بعد از انجام ماموریت به تهران رفت. سرلشکر طهماسبی به فرماندهی لشکر شمالغرب منصوب شد و در مهرماه 1301 به آذربایجان آمد. سمیتقو یکی دو سال بعد درخواست بخشودگی کرد. به او تامین داده شد که به ایران برگردد و زندگی آرامی در پیش گیرد. اما باز هم دست به آشوب زد و در 1305 به ترکیه گریخت. آخرین بار در 27 تیر 1309 به همراه گروهی افراد مسلح خود وارد اشنویه شد و تقاضای ملاقات با سرلشکر حشن مقدم فرماند وقت لشکر شمالغرب را کرد. او چند روز مهمان سرهنگ نوروزی فرمانده پادگان اشنویه بود و در تاریخ 4 مرداد 1309 به همان صورتی که مارشیمون را کشته بود، کشته شد.

 

·         امان الله جهانبانی در اواخر حکومت رضاشاه برای مدتی مغضوب و خانه نشین شد. اما در کابینه فروغی پس از شهریور 1320 از وی اعاده حیثیت شده و به سمت وزارت جنگ رسید.

تحریریه آذری ها

پست الکترونیکی این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید

نظر دادن

از پر شدن تمامی موارد الزامی ستاره‌دار (*) اطمینان حاصل کنید. کد HTML مجاز نیست.

تحلیل راهبردی

سند هفته

طراحی وب سایت وب و تو

تازه ترین اخبار جمهوری باکو

cache/resized/165659ca25041feb2341a75ef1dbbf84.jpg
    12 تیرماه 1399، روزنامه اورشلیم پست و برخی رسانه های اسرائیل، گزارشی از فعالیت های صنایع هوا – فضای اسرائیل ارایه کردند که آزمایش تکمیلی سیستم- جنگی
cache/resized/dfd47b948c7d59e758d1c233da2f0c9e.jpg
واقعات های منطقه طاووش افسانه شکست ناپذیری پهپاد های اسرائیلی را در هم شکستند. در درگیری های اخیر طاوش نیرو های نظامی ارمنستان موفق شدند تعدادی از پهپاد های
cache/resized/d78317eaf9d8529d329685fd96f4770f.jpg
سایت آذپولیتیکا در باکو از احتمال پیگرد قضایی المار محمدیاروف، وزیر خارجه پیشین این کشور خبر داد. سایت آذپلیتکا نوشت: « به علت تبدیل وزارت خارجه جمهوری
cache/resized/eca32b5758c8f79131512aab00c727ac.jpg
متخصصان نظامی اسراییل برای توضیح درباره علت سرنگون شدن پهپادهای اسراییلی توسط ارمنستان به باکو دعوت شدند.  متخصصان نظامی اسراییل در جمهوری آذربایجان هستند.  
cache/resized/69eec43d4ee2dab59ddcd68b2c0854af.jpg
در پی تظاهرات مخالفان حکومت الهام علی اف در خیابان های باکو در اعتراض به مدیریت جنگ در 25 و 26 تیر 1399 الهام علی اف در گفتگو با وزرای کابینه خود، از روح
cache/resized/2fa6a5e38daa801dcca55aa7d64a70d8.jpg
آندرانیک کوچاریان رئیس کمیسیون امنیت و دفاع پارلمان ارمنستان روز 23 تیر در نشست فوق العاده پارلمان با اشاره به تحرکات و تجاوز مرزی جمهوری باکو به خاک ارمنستان،
cache/resized/246dd1af39e43d888fc2a58dd30e4ca5.jpg
  وزیر محیط زیست ترکیه اعلام کرد این کشور آب رودخانه "کورا" را متعلق به خود می داند و به هر مسیری که بخواهد آن را هدایت می کند! به گزارش پایگاه اینترنتی
cache/resized/e585a064efe9d034a20247bb81026e44.jpg
  در حالی که مقامات و رسانه های باکو به مدت نزدیک به سه دهه ،  ایران را عامل اشغال شوشی معرفی کرده و به استناد آن به تبلیغات ضدایرانی دامن زده اند، الهام علی
cache/resized/306eee48c2c1d5e1e7c0586e0bfb45b6.jpg
  سازمان عفو بین‌الملل ضمن صدور بیانیه‌ای از جمهوری آذربایجان خواست “فخرالدین عباس‌زاده” رهبر و “الوین عیس‌اف”، از فعالین اجتماعی تالشی‌های این کشور را از
cache/resized/d68032ef4b42ae7ff99957bb0cc5fa86.jpg
زرتشت علیزاده، تحلیلگر برجسته آذربایجانی نوشت : « ملی گرایان جمهوری آذربایجان بطور کل مخلوقاتی محروم از توانایی درک واقعیت و ارزیابی درست جایگاه خود و جمهوری
cache/resized/51a23a143e0fc4a33e2861cf04476dbd.jpg
صورت حسین اف، نخست وزیر اسبق و از فرماندهان نظامی فعال در جمهوری آذربایجان در سال های 1992 و 1993 گفت کمک های نظامی که برای عملیات نجات اهالی خوجالی فرستادم،
cache/resized/d6b91a76018c95e2aeeefc4d4afce11e.jpg
 تحلیلگر جمهوری آذربایجان گفت :«پس از فروپاشی شوروی، ایران کمک های نظامی و سیاسی و مادی در اختیار جمهوری آذربایجان قرار داد. » زرتشت علیزاده در گفتگو با