نیویورک تایمز: اوایل امسال، ترکیه ثبت اطلاعات جمعیتی که حاوی آرشیو مهمی از سال‌های دور در امپراتوری عثمانی است را آغاز کرد. یک وبسایت که به تمام سرویس‌های عمومی در ترکیه دسترسی دارد، حاوی جدول شجره‌نامه‌ای مردم ترکیه نیز هست که کاربران می‌توانند در آن، اطلاعات و مستندات اجدادی را بارگذاری و با اطلاعاتی که به قبل از سال 1882 بازمی‌گردد مقایسه کنند. از زمان راه‌اندازی این سرویس جدید، بحث در مورد ریشه‌ها، مهاجرت، اصالت و دورگه بودن در گروه‌های شبکه‌های مجازی و محافل عمومی مانند قهوه‌خانه‌ها برقرار شده است. تنها در عرض دو روز بیش از 5 میلیون ترک، به دنبال اطلاع از میراث اجدادی خود در سایت بودند و در اتفاقی جالب وب‌سایت به دلیل استقبال بالای مردم از دسترس خارج شد. دولت مجبور شد برای چند روز این سرویس را متوقف کند.

دولت ترکیه یک قرن سعی کرده به شهروندانش یک هویت ملی متصلب را تحمیل کند که ضمن انکار هویت قومی آنها، هویت خالص ترکی به آنها تحمیل میشود. حال اقدام اخیر دولت با افتتاح سایت مزبور، با سوابق ارائه داده شده از سوابق تباری مردمی، آگاهی مردم را به سخره گرفته است. در حالیکه ترک‌ها اخبار مربوط به تنوع قومی خود را تحلیل می‌کنند، ایده قدیمی نژاد خالص ترک که توسط دولت برساخته و به مردم تحمیل شده، شروع به فروریختن کرده است.

برخی ترک‌ها به‌ویژه کسانی که خانواده‌های آنها در چندین نسل در یک منطقه مشخص زندگی کرده‌اند، توانسته اند ریشه‌های عمیق خود را  پیدا و تایید کنند. [اما] بقیه نتوانسته‌اند. یک ناسیونالیست ترک، متوجه شد که اجداد مادری‌اش تبار کردی دارد. یک دوست نویسنده از اینکه متوجه شد نام جد پدری‌اش «اسحاق» بوده شگفت‌زده شد. یکی از همسایگان من متوجه شد ریشه تباری اروپایی دارد و تصمیم گرفت برای دریافت شهروندی دوگانه درخواست بدهد. برای مدت طولانی، هویت قومی به‌عنوان یک موضوع در حوزه امنیت ملی در ترکیه مطرح می‌شد.

 بیشتر ارامنه عثمانی، جان خود را در جریان اخراج اجباری در سال 1915 از دست دادند در حالیکه مابقی برای زنده ماندن به اسلام روی آورده بودند. این تغیر دین در خانواده‌ها مخفی ماند. بسیاری از مسیحیان، در هنگامی که بالغ می‌شوند از تبار [مسیحی] خود مطلع می‌شوند. بسیاری از ترک‌ها اخیراً متوجه شده‌اند که خانواده ارمنی داشته‌اند. داده‌های تبارشناسی فقط برای استفاده‌ی شخصی ارائه می‌شود و این اطلاعات آشکار می‌سازد که چگونه دولت ترکیه بیش از دو قرن واقعیت را از شهروندانش دور نگه داشته است.

این اطلاعات برای من مشخص کرد که تبار مادری‌ام از ایروان [ارمنستان] است. در عین حال تبار پدری من به گرجستان می‌رسد. من شگفت‌زده شدم. چپ گرایان ترکیه، با علاقه‌ای که به تبارشناسی دارند، دچار آشفتگی شدند و از اینکه این مساله سبب ترویج قبیله‌گرایی و حتی منجر به جنگ داخلی در ترکیه شود ابراز نگرانی می‌کنند. اما سردبیر هفته‌نامه ارمنی (Agos) از آن استقبال کرد. او با یک استاد انسان‌شناس مصاحبه کرد که معتقد است این موضوع یک حرکت انقلابی و نشانه‌ جدی از عادی شدن تصور اشتباه خلوص قومی در ناسیونالیسم ترکی است.

همچنین یک مطالعه در سال 2012 در «نشریه سالانه ژنتیک انسانی»، مشخص کرده بود که ترک‌ها از نظر تباری 38 درصد به اروپا، 35 درصد به خاورمیانه، 18 درصد به آسیای جنوبی و تنها 9 درصد به آسیای میانه تعلق دارند.

عثمانی‌ها با سیستم پیچیده‌ای از نظر قومی سر و کار داشتند که خودشان آن را «سیستم ملت» (millet system)، می‌نامیدند. برای قرن‌ها قوانین مختلفی برای مسلمان‌ها، کاتولیک‌ها، ارتدوکس یونانی و یهودیان اعمال می‌ شد. اجتماعات مذهبی می‌توانستند آزادانه تجارت خود را داشته باشند و مدرسه، روزنامه و بیمارستان‌های خود را تا زمانی که مالیات سلطان را می‌دانند، خودشان را اداره کنند. اما در دهه 1830 نوگرایان امپراتوری عثمانی، یک مفهوم غربی از شهروندی را ارائه دادند و سیستم قبلی را کنار گذاشتند. گروهی از روشنفکران مسلمان با نام عثمانی های جوان (ترکان جوان)، شدیداً با اصلاحات مخالف بودند.

در دهه 1870، ترکان جوان مفهوم جدیدی از عثمانی‌گری را ترویج کردند که شهروندی یک امپراتوری بر اساس ترکیبی از قوانین اسلامی به‌علاوه اصول الهام بخش اصول مشروطه اروپایی بود.

 آنها ایده ناسیونالیسم اسلامی را به این شکل مطرح کردند: اسلام سُنی هویت عالیه خواهد بود، ضمن اینکه آزادی سایر مذاهب تضمین شده است. ترکان جوان احساس می کردند که اگر هویت سنی عثمانی به خطر بیفتد امپراتوری ممکن است با خطر تجزیه مواجه شود. عثمانی‌گری در واقع فرمول آنها برای حفظ امپراتوری بود.

هنگامی که سرعت نوسازی در اوایل قرن بیستم افزایش یافت، مشکل پیچیدگی تباری و نژادی به سرعت افزایش می‌یافت. سکولارها و غرب‌گرایان جوان ترک و موسسان جمهوری ترکیه، ناسیونالیسم مبتنی بر اسلام را به شهروندی بر پایه‌ی ایده‌ی فرانسوی لائیسیته که مذهب را به طور کامل از حکومت جدا می‌کرد، تغییر دادند. آنها تلاش کردند حتی از طریق اجبار مشکل پیچیدگی تباری موجود را حل کنند.

یک تبادل جمعیتی در سال 1923 انجام شد که حاصل آن لغو تابعیت بیش از یک میلیون و دویست هزار یونانی در ترکیه و بیش از سیصد هزار ترک در یونان شد. به تعداد اندکی از یونانیان و ارامنه هم که در ترکیه زندگی خود را ادامه دادند گفته شد که ریشه‌های خود را فراموش کنند.

در طول دهه 1940 و پس از مرگ «مصطفی کمال آتاترک»، حلقه‌های نژادپرستی در ترکیه، ناسیونالیسم در این کشور را تغییر داد و هویت ملی را بر پایه نژاد ساختگی ترک خالص به وجود آورد. از نظر آنها ترک‌ها از دشت‌های آسیای مرکزی به آنجا آمده‌اند. کردها نیز ترک‌های کوه‌نشین بودند و هرگونه نشانه‌های قومی دیگر منحرف و خطرناک لحاظ شدند. هم چپ گرایان و هم اسلام گرایان ترکیب یک دولت-ملت تک‌قومی با مدرنیته را رد کردند و در مقابل دولت کمالیست، هر دو گروه را مجازات کرد. [به‌عنوان مثال] «ناظم حکمت» (Nazım Hikmet) شاعر مارکسیست به تحمل 28 سال زندان محکوم شد. شاعر و متفکر اسلام‌گرا، «محمد آکف ارسوی» (Mehmet Akif Ersoy) نیز به دلیل انتقاد از ناسیونالیسم ترکی یک دهه به مصر تبعید شد.

برخی ناسیونالیست‌های ترک بر این باور اند که ترکیب محافظه‌کاری و نئولیبرالیسم توسط «رجب طیب اردوغان» از زمان به قدرت رسیدن حزب عدالت و توسعه در سال 2002، به عنوان یک تهدید برای هویت ملی ترکیه است. اما از طرفی حکومت اردوغان توسط برخی دیگر مورد ستایش قرار گرفته است، به دلیل اینکه مورخان اجازه یافته‌اند در مورد تاریخ ارامنه عثمانی بحث کنند و برخی محدودیت‌ها از کردها برداشته شود.

هویت ملی بر اساس رویکرد اردوغان به تدریج از ترک خالص به سمت ناسیونالیسم اسلامی عثمانی‌های جوان تغییر کرده است. رهبران حزب عدالت و توسعه بر این باورند که زدودن مذهب و قومیت از هویت ملی ترکیه اشتباه مدرنیست‌های عثمانی در دهه 1830 را تکرار خواهد کرد. دولت ترکیه به وسیله درافکندن مردم در آمار جمعیتی و تباری و نژادی به طور ناخواسته ممکن است ذهنیت ما در مورد ملیت ترک را تغییر دهد و پایان خوبی بر افسانه خلوص نژادی باشد.

تنظیم دسترسی جدید به اطلاعات تباری عموم مردم ترکیه، در واقع بخشی از برآوردهای سیاسی است. در پی عملیات نظامی ارتش ترکیه در عفرین سوریه، دولت ترکیه به پیشبرد و تقویت ناسیونالیسم اسلامی به عنوان هسته مرکزی هویت ترکیه امیدوار است. شیوه‌ای که حزب عدالت و توسعه مدعی است ناسیونالیسم اسلامی از ناسیونالیسم جمهوری‌خواه متفاوت است، اینگونه است: دولت در این گرایش جدید به اسلام، برای اجازه دادن به شهروندانش برای کشف ریشه‌های قومی خود اعتماد دارد. شهروندان ترکیه هم می‌توانند به ریشه‌های نژادی خود افتخار کنند و هم منطق اقدامات سیاست خارجی دولت ترکیه را در آن بیابند و درک کنند.

آرشیوهای اطلاعات ثبتی مبهم به معنای آن است که به ترک‌ها یادآوری کند که نه تنها اجداد آنها از تنوع قومی وسیعی برخوردارند بلکه از گستره سرزمینی امپراتوری عثمانی که سه قاره را پوشش می‌داد برخوردار است.

 

برگردان به فارسی: رضا کدخدازاده

منبع: نیویورک تامیز

 

چکیده

 جنبش پان‌ترکیسم باتوجه به ماهیت همه‌خواه بودن و کوشش یرای گردهم‌آوردن ترک‌زبانان جهان زیر یک پرچم، کشورهای فراوانی از جمله ایران را مورد هدف قرار داده است. این جنبش در کشورهای گوناگون باتوجه به گذر زمان و ساختار سیاسی و فرهنگی آن کشور، بر روی پرسمان‌هایی متفاوت تمرکز دارد. به همین دلیل بررسی درستی و یا نادرستی ادعاهای مطرح از سوی هواداران پان‌ترکیسم با تمرکز بر جنبش‌ها و کُنش‌گری‌های ایشان در کشور ایران دارای اهمیت است. از جمله مهم‌ترین ادعاها و فعالیت‌های کُنش‌گران این جنبش در ایران، که گاه در قالب و با نام گروه‌های ملی، مدنی، قوم‌گرا، جدایی‌خواه، هویت‌طلب و غیره از طریق رسانه‌های گوناگون خواست‌های خود را مطرح می‌سازند، می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

1-      به‌کار بردن اصطلاح «ملت» برای مردم ترک‌زبان آذربایجان 2- نبود رسانه، کتاب و نشریه به زبان ترکی آذربایجانی 3- ابداع و به‌کارگیری اصطلاح «پان‌فارس» 4- ادعای تبعیض اقتصادی و اجتماعی نسبت به مردم ترک‌زبان در ایران 5- ادعای وجود دسیسه‌ی دولت جهت از میان بردن محیط زیست منطقه از جمله خشکاندن دریاچه ارومیه 6- ادعای نبود کشور و دولتی به نام ایران تا پیش از روی کار آمدن خاندان پهلوی 6- ادعای جمعیت 30 میلیونی یا آمار 40% آذری‌زبان در ایران و...

کلیدواژه‌ها

پان‌ترکیسم در ایران، پان‌ترکیسم، پان‌ترکیست، ایران، آذربایجان

چهارشنبه, 28 تیر 1396 ساعت 07:40

نژاد آریایی؛ركن هويت ملي/ حسین گودرزی

نوشته شده توسط

بدون شک ایرانیان همچون دیگر ملت‌های تاریخی به یک نياي نژادی باور دارند. اصولاً همه گروه‌های قومی و ملت‌ها ریشه خود را به یک نژاد یا نیاکان خیالی یا واقعی ختم می‌کنند و این مهم از منظر جامعه‌شناختی نیازی اجتماعی و گریزناپذیر است. این موضوع برای ملت‌های تاریخی از اهمیت و جایگاه بسیار مهمی برخوردار است. با این حال آنچه از اهمیت درجه اول برخوردار است، باور مشترک به یک ریشه نژادی است، نه کالبد شکافی واقعیت علمی آن. بر این اساس آنچه در جامعه‌شناسی نژاد به عنوان نژاد مشترك ياد مي‌شود،

چكيده

مهم‌ترین ویژگی و وجه ممیزه تاریخ و فرهنگ ایران‌زمین، استمرار تاریخی آن در ادوار مختلف است. تمدن‌های باستانی مختلفی از آغاز تاریخ تا به امروز وجود داشته‌اند؛ اما کم‌تر تمدنی را می‌توان سراغ داشت که به زندگی و پویایی خود از هزاران سال پیش تاکنون ادامه داده باشد. تمدن یونان با تمام عظمت و اهمیت، تنها محدود به یک دوره باستانی شد و سپس از بین رفت و درنهایت به بخشی از امپراتوری‌های دیگر تبدیل شد؛ اما تمدن ایرانی با ماهیت آریایی خود در هر دوره به نحوی زندگی خود را ادامه داده است و به‌رغم این‌که دستخوش تغییراتی شده اما همچنان هسته سخت خود را حفظ کرده است.

یکی از دلایل این استمرار تاریخی، سنت دیوانی و دولت‌مداری در ایران بود که همواره از نسلی به نسل دیگر منتقل‌شده و بخش مهمی از ایده ایرانشهری را تشکیل می‌داد. در این نوشتار به چگونگی استمرار ایده ایرانشهر در دوره نادری و با تمرکز بر تاریخ‌نگاری درباری خواهیم پرداخت. بررسی تاریخ درباری با این فرض مورد تأکید است که به نظر می‌رسد این دست از نوشته‌ها، به اراده و سلیقه پادشاه و جریان اصلی قدرت نزدیک‌تر بوده‌اند.

پژوهش حاضر با ماهیت بنیادی و روش توصیفی ـ تحلیلی سعی دارد با استفاده از منابع کتابخانه‌ای به این پرسش پاسخ دهد که چه تصوری از ایده ایرانشهری در عصر نادرشاه وجود داشت. نتایج نشان می‌دهد که اندیشه ایرانشهری در ساحت نظر پررنگ بود اما در عمل و حوزه دولتداری و اداره رگه‌های کمرنگی از آن دیده می‌شد.

شرق: درهم‏‏تنیدگی پدیده‌هایی مانند گرمایش زمین، دگرگونی الگوی بارش، ناکارآمدی مدیریت منابع، رویکرد کمّی‏محور به توسعه، کاهش بارندگی و افت سطح آب‏های زیرزمینی و کندن بی‏رویه چاه‌های غیرمجاز در چند دهه اخیر، به بحرانی‏شدن وضعیت منابع آب کشور انجامیده است؛ به‌گونه‏ای‌که بر پایه برخی پیش‏‏بینی‏ها، منابع آب موجود تنها برای کمتر از ١٠ سال پاسخ‏گوی نیازهای فزاینده کنونی است. در سال ‌جاری دست‌کم چندین اعتراض خیابانی در استان‌های محدوده زاگرس و حوضه آبریز مرکزی با محوریت آب رخ داد که واپسین مورد آن تخریب دوباره خط لوله انتقال آب کوهرنگ به یزد توسط کشاورزان شهر اژه اصفهان در آبان جاری بود. واکاوی رخدادهای یاد‌شده نشان می‌دهند بحران آب و چالش‌های هیدروپلیتیک بنیاد هرگونه سیاست توسعه‏ای و حتی همکاری و تعامل در سیاست خارجی کشورمان خواهد بود و بحران محیط‌زیست به‌ویژه مسئله آب، از این پس به سمت مدیریت امنیتی پیش خواهد رفت. نوشتار پیش‌ِرو به واکاوی زمینه‌های مؤثر در فزایندگی چالش‌های هیدروپلیتیک و امنیتی‏شدن آب در ایران می‏پردازد.

از آغاز هزاره، روند کاهش سلطه استبداد در غرب آسیا، ظرفیت‌های ژئوکالچر شیعی را برجسته کرده است. رخداد بین‌المللی تجمع اربعین سالار شهیدان، یک نمونه روشن از این تحول مهم و اساسی در منطقه به حساب می‌آید. این عظیم‌ترین تجمع بشری در یکی از ناامن‌ترین مناطق جهان، صورت یک بازیگر غیردولتی قدرتمند منطقه‌ای به عنوان مذهب تشیع است. این رخداد بین المللی در شرایطی فرصت ظهور یافته که تحولات منطقه‌ای، سرکوب‌های دینی و ایدئولوژیک علیه شیعیان را تضعیف کرده است.



سرزمین ایران بـه ویـژه آذربـایجان به‌ دلایل‌ متعدد،از جمله موقعیت خاص جغرافیایی در طول‌ تاریخ پرفراز و نشیب خـود،شاهد حـضور،مهاجرت و سکونت‌ اقوام‌ بی‌شماری بوده است.یکی از کوچ‌های مهم و موثر در تاریخ ایران،موضوع مهاجرت ترکان است که‌ تاثیرات‌ زیادی در حـیات‌ سیاسی و اجـتماعی ایـران به ویژه آذربایجان داشته است.

جمهوری آذربایجان چه در زمانی که در قالب اتحاد جماهیر شوروی، «جمهوری سوسیالیستی شوروی آذربایجان» نامیده می شد و چه زمانی که پس از استقلال در سال 1992م، به عنوان کشوری مستقل تنها «جمهوری آذربایجان» نامیده شد، با انکار هویت ایرانی مردمان سرزمینش، راه هویت سازی و تاریخ سازی جعلی را برای این مردم پیش گرفت. به طور کلی تاریخ و هویت مردمان کشورهایِ پیرامونی ایران فرهنگی، در چارچوبی از تجربه‌هایِ تاریخی‌ای شکل گرفته که آن مردمان به همراه تمامی اقوام ایرانی در آن سهیم بوده‌اند،

بیژن ظهیری و همکاران توضیح: این پژوهش در مجله پژوهش های زبان و ادب فارسی دانشگاه اصفهان توسط دکتر بیژن ظهیری ناو (استادیار دانشگاه زبان و ابدیات فارسی محقق اردبیلی)، دکتر امین نواختی مقدم ( استادیار علوم سیاسی

مقاله حاضر پاسخ اسمیت به نقد اوموت اوزکریملی استاد دانشگاه ترکیه ای است که در کتاب خود یعنی "نظریه های ناسیونالیسم" نقدهایی به دیدگاه آنتونی دی اسمیت وارد کرده بود.

تحلیل راهبردی

سند هفته

طراحی وب سایت وب و تو

تازه ترین اخبار جمهوری باکو

cache/resized/c3cc69bb7871bd2d0b3954be05d8f75a.jpg
پايگاه اينترنتي « ويرتوالاذ» جمهوري آذربايجان مصاحبه منتشرنشده اي از حيدر علي اف، رييس جمهوري پيشين اين کشور را که 27 سال پيش انجام شده است، منتشر کرد که
cache/resized/22ae40b23afa48d7840bf5e67c1d9655.jpg
سخنگوی وزارت امور خارجه ارمنستان تاکید کرد بدون حضور نماینده قراباغ کوهستانی در مذاکرات صلح قره باغ میان جمهوری باکو و ارمنستان، رسیدن به صلح امکان پذیر نخواهد
cache/resized/8ba344815638ac8d5d432548c9c94d8a.jpg
    يكي از فعالان باند تجزيه طلب ضدايراني « داك » ( به اصطلاح كنگره آذربايجاني‌هاي دنيا )  و « دامب » ( به اصطلاح اتحاديه ملي آذربايجاني هاي دنيا ) در باكو
cache/resized/df901b2a15838ff071856cb1175397c1.jpg
انتخابات ریاست جمهوری باکو از ساعت 8:00 امروز یازدهم آوریل آغاز شد. به گزارش آذریها، در این انتخابات چند نامزد مستقل و حزبی و همچنین شخص الهام علی اف شرکت کرده
cache/resized/e7a1b679098188f26a82fb8122b9363d.jpg
پایگاه اینترنتی «ریپورت» از اعلام آمادگی  بغداد برای کمک به باکو در بازگرداندن زنان و فرزندان داعشی های جمهوری باکو به این کشور خبر داد. به گزارش پایگاه
cache/resized/a7167f356cc0fdf1febab1878fb7f2b9.jpg
علی حسن اف مشاور ارشد الهام علی اف از اعتراض فعالان سیاسی کشورش نسبت به انتخاب نام "جمهوری آذربایجان" برای منطقه آران و شروان انتقاد کرد.به گزارش آذریها در
cache/resized/0093b9e6ce138cb0d2867847fc9cd24e.jpg
«باکو ساهاکیان» رئیس جمهور قراباغ کوهستانی طی سفر رسمی به ایالات متحده در کنگره این کشور حضور پیدا کرد. به گزارش وب سایت خبری- تحلیلی آذریها، «باکو ساهاکیان»،
cache/resized/c5ca6026670e0a40c84024a5999e9c33.jpg
به گزارش گروه دفاتر خارجی خبرگزاری تسنیم،«بنیاد‌ حسین‌اف» سفیر جمهوری آذربایجان در تهران در پاسخ به این سوال که نظرش درباره «کالای تولید ایران» چیست؟، به جدی و
cache/resized/1abf5b79728e38e158266121e85e311a.jpg
    خبرگزاري آذرتاج خبر داد «کميته روابط اجتماعي آمريکا - اسراييل» ( AIPAC )، همايشي را  در چارچوب همکاري هاي جمهوري باکو با اسرائیل با عنوان « مرزهاي جديد؛
cache/resized/2d7edd2914a38c033da434059145245c.jpg
دبير آکادمي ملي علوم جمهوري باکو گفت در فرهنگ لغات و دستور خط زبان آذري در جمهوري باکو،  کلمه  املاء ، «آرفوگرافيا» ( به معناي دستور نگارش کلمات )، با املاي
cache/resized/6c074d77a9a7afae605345681c0689fd.jpg
در حالی که رسانه های باکو هفته گذشته روسیه را به دلیل چاپ یک دایره المعارف جغرافیایی به نقض تمامیت ارضی خود متهم کرده بودند این هفته نیز امریکا را به نقض
cache/resized/253e7b5503d2933aa9ad41c20c188d31.jpg
زاهد عروج ، عضو «کميته امور امنيتي و دفاع و مبارزه با مفاسد مالي» مجلس جمهوري  باکو در مقاله اي  عليه رژه نظامي زنان محجبه يمني در محکوميت جنايات رژيم آل سعود